Windows 11’e alternatif arayan kullanıcılar için geliştirilen LiberNT, alışılmış Linux dağıtımlarından farklı bir yol izliyor. ReactOS temel alınarak geliştirilen açık kaynaklı işletim sistemi, Linux çekirdeğini kullanmak yerine doğrudan Windows NT mimarisini yeniden oluşturmayı hedefliyor. Projenin en dikkat çekici amacı ise Windows 11 uygulamaları ve donanım sürücüleriyle uyumluluk sağlayabilecek bağımsız bir işletim sistemi geliştirmek.
Geliştiricisi Ahmed Arif tarafından yürütülen LiberNT, ücretsiz olarak GitHub üzerinden erişilebiliyor. Projenin temel uyumluluk hedefi Windows 11 24H2 sürümü. Bununla birlikte LiberNT henüz tamamlanmış bir işletim sistemi değil. Geliştirme süreci devam eden proje, mevcut aşamada deneysel özellikleri ve sınırlı donanım desteğiyle öne çıkıyor.
Windows uygulamalarını Microsoft’un işletim sistemine bağlı kalmadan çalıştırma fikri yeni değil. Ancak LiberNT’nin yaklaşımı, Linux üzerinde Windows uygulamalarını çalıştırmaya odaklanan çözümlerden ayrılıyor. Proje, Windows’un temel sistem mimarisini açık kaynaklı biçimde yeniden uygulamaya çalışıyor. Bu nedenle hedef yalnızca Windows programlarını açabilmek değil, aynı zamanda işletim sisteminin bellek yönetimi, dosya sistemi, sürücü altyapısı ve grafik bileşenleri gibi temel parçalarını da yeniden geliştirmek.
LiberNT’nin temelini oluşturan ReactOS, uzun yıllardır Windows uygulamalarını ve sürücülerini Microsoft’un tescilli kodlarını kullanmadan çalıştırmayı amaçlayan açık kaynaklı bir işletim sistemi projesi olarak geliştiriliyor. Ancak ReactOS’un geleneksel hedefleri daha eski Windows sürümleriyle uyumluluk üzerine kuruluyken LiberNT, çok daha güncel bir Windows deneyimine ulaşmayı amaçlıyor. Windows 11 24H2’nin ana uyumluluk hedefi olarak belirlenmesi de projenin kapsamını ortaya koyuyor.
LiberNT; ARM64, RISC-V ve Modern Donanım Desteğiyle Dikkat Çekiyor
LiberNT’nin ReactOS’tan ayrıldığı en önemli noktalardan biri, sistem mimarisinde yapılan kapsamlı değişiklikler. Projenin resmi geliştirme belgelerine göre geliştiriciler, Windows NT ile uyumlu yeni bir sanal bellek alt sistemi, yenilenmiş önbellek yöneticisi ve güncellenmiş NTFS uygulaması üzerinde çalışıyor. Ayrıca modern grafik sürücüleri ve masaüstü birleştirme altyapısı da geliştirme çalışmalarının bir parçasını oluşturuyor.
Bu bileşenler, bir işletim sisteminin yalnızca masaüstünü görüntülemesinden çok daha fazlasını ifade ediyor. Bellek yönetimi, uygulamaların sistem kaynaklarına erişmesini ve çalışma sırasında ihtiyaç duyduğu verileri kullanmasını sağlıyor. Önbellek yöneticisi dosya ve veri işlemlerinin verimliliğini etkilerken NTFS desteği de Windows sistemlerinde yaygın olarak kullanılan dosya sistemiyle uyumluluk açısından önem taşıyor.
Projenin hedeflediği işlemci mimarileri ve donanım teknolojileri de oldukça geniş bir listeye sahip:
| Özellik | LiberNT’nin hedefi |
|---|---|
| Ana uyumluluk hedefi | Windows 11 24H2 |
| Temel proje | ReactOS |
| İşlemci mimarileri | AMD64, ARM64 ve RISC-V64 |
| Bellek yönetimi | Yeni NT uyumlu sanal bellek alt sistemi |
| Dosya sistemi | Güncellenmiş NTFS uygulaması |
| Depolama desteği | NVMe |
| Genişleme arabirimi | PCIe |
| Harici bağlantılar | USB 3.0 |
| Uygulama uyumluluğu | WoW64 desteği hedefi |
| ARM64 üzerinde x86 | FEX tabanlı emülasyon |
AMD64, ARM64 ve RISC-V64 desteği, LiberNT’nin yalnızca geleneksel masaüstü bilgisayarları hedeflemediğini gösteriyor. Özellikle ARM64 mimarisi, günümüzde farklı işlemci platformlarında ve enerji verimliliği odaklı bilgisayarlarda önem kazanıyor. FEX tabanlı x86 emülasyonu ise ARM64 donanımında x86 uygulamalarının çalıştırılabilmesi için geliştirilen seçeneklerden biri. WoW64 desteği de farklı işlemci mimarileri için hazırlanan Windows uygulamalarının çalıştırılmasına yönelik uyumluluk çalışmalarını kapsıyor.
Projenin dikkat çeken bir diğer özelliği ise Linux uygulamalarını Linux çekirdeği veya özel bir sanal makine kullanmadan çalıştırmayı denemesi. IT-Connect tarafından gerçekleştirilen bağımsız testlerde LiberNT içerisinde Ubuntu programlarını başlatabilen bir Linux terminalinin bulunduğu gösteriliyor. Bazı grafik arayüzlü uygulamalar da ayrı masaüstü pencerelerinde çalıştırılabiliyor.
Ancak bu özellik henüz tam bir Linux uygulama uyumluluğu anlamına gelmiyor. Testlerde donanım hızlandırmalı grafik desteği ve ses özelliklerinin bu çalışma ortamında desteklenmediği belirtiliyor. Dolayısıyla LiberNT’nin Linux uygulamalarını çalıştırabilmesi önemli bir deneysel özellik olsa da günlük kullanım için eksiksiz bir çözüm sunduğunu söylemek mümkün değil.
İşletim sisteminin masaüstü tasarımı da Windows 11 kullanıcılarına yabancı gelmeyecek bir görünüm sunuyor. Görev çubuğu, sekmeli Dosya Gezgini, sağ tıklama menüleri ve Ayarlar uygulaması gibi bileşenler Windows deneyimine benzer şekilde hazırlanmış. İlk kurulum sihirbazında Google Chrome, Firefox ve Steam gibi popüler uygulamaların indirilmesine yönelik seçenekler de bulunuyor. Ancak bu uygulamaların listelenmesi, tamamının sorunsuz çalıştığı anlamına gelmiyor.
LiberNT’nin geliştirme sürecinde yapay zekâ destekli kodlama ve kod inceleme araçlarından da yararlanılıyor. Geliştiriciler, yapay zekâ tarafından hazırlanan değişikliklerin insan incelemesinden ve testlerden geçirildiğini belirtiyor. Projenin Windows uyumluluğu yaklaşımı ise Microsoft’un genel belgeleri, teknik geliştirme başlıkları ve davranış karşılaştırmaları üzerinden yürütülen bir temiz oda uygulaması olarak tanımlanıyor. Bu yaklaşım, Microsoft’un tescilli işletim sistemi kodlarını doğrudan kullanmadan benzer işlevleri yeniden geliştirmeyi amaçlıyor.
Bütün bu özelliklere rağmen LiberNT’nin Windows 11’in yerini alabilecek seviyeye ulaşması için önünde önemli engeller bulunuyor. Projenin herkese açık sürümleri hâlâ ön sürüm ve hata ayıklama aşamasında. Eksik uygulama uyumluluğu, sınırlı sürücü desteği ve olası kararlılık sorunları, günlük kullanım açısından önemli kısıtlamalar oluşturuyor.
Geliştiriciler de işletim sisteminin ana bilgisayara kurulmasını önermiyor. LiberNT’nin öncelikle sanal makinede veya yedek bir bilgisayarda denenmesi tavsiye ediliyor. Bazı sanallaştırılmış ortamlarda test yapılabilmesi için Güvenli Önyükleme’nin devre dışı bırakılması da gerekebiliyor.
Kaynakta belirtilen GitHub sürüm bilgilerine göre 30 Ekim 2026 tarihli son ön sürüm, ARM64 uygulama uyumluluğu için isteğe bağlı ICU kütüphanesini de içeriyor. Ancak bu güncelleme, işletim sisteminin kararlı sürüme ulaştığı anlamına gelmiyor. LiberNT hâlâ deneysel geliştirme sürecinde bulunuyor.
LiberNT’nin yaklaşımı, Valve tarafından geliştirilen Proton gibi çözümlerden de ayrılıyor. Proton, Windows oyunlarının Linux üzerinde çalıştırılmasını kolaylaştırırken LiberNT, Windows NT tabanlı bağımsız bir işletim sistemi oluşturmayı hedefliyor. Bu nedenle projenin başarısı yalnızca masaüstünün Windows’a benzemesine değil, geniş bir uygulama, sürücü ve oyun uyumluluğu sağlayabilmesine bağlı olacak.
Şimdilik LiberNT, Windows 11’e hazır bir alternatif olmaktan çok açık kaynaklı işletim sistemi geliştirme alanında dikkat çeken deneysel bir proje konumunda. Gelecekte modern Windows uygulamalarını ve donanım sürücülerini ne ölçüde çalıştırabileceği ise geliştirme sürecinin ilerlemesiyle netleşecek.

