Microsoft, Windows 11 işletim sistemindeki Gelişmiş Gölgelendirici Teslimatı (Advanced Shader Delivery – ASD) teknolojisinin kapsamını genişletiyor. Şimdilik sınırlı sayıda donanım ve oyun tarafından desteklenen teknoloji, özellikle PC oyunlarında uzun süren shader derleme işlemlerini ve oyun sırasında yaşanan mikro takılmaları azaltmayı hedefliyor. Microsoft’un verdiği ilk sonuçlar ise teknolojinin özellikle oyunun ilk açılışındaki shader derleme süresinde oldukça büyük bir fark oluşturabildiğini gösteriyor.
Gears of War: E-Day, Advanced Shader Delivery teknolojisini destekleyen ilk oyunlardan biri olarak öne çıkıyor. Microsoft’a göre teknoloji sayesinde oyunun ilk çalıştırılmasında gerçekleştirilen shader derleme işlemi, desteklenen sistemlerde birkaç dakikadan yalnızca birkaç saniyeye kadar düşebiliyor. Şirket, bunun shader derleme süresinde yaklaşık %95 azalma anlamına geldiğini belirtiyor. Böylece oyuncuların oyunu ilk kez çalıştırırken uzun süre beklemesinin önüne geçilirken, oyun sırasında CPU tarafından gerçekleştirilen shader derlemelerinden kaynaklanan takılmaların da azaltılması amaçlanıyor.
Shader derleme, modern PC oyunlarında uzun süredir karşılaşılan sorunlardan biri. Oyun geliştiricileri grafik efektlerini doğrudan çalıştırılabilir bir biçimde sunmak yerine, farklı ekran kartı ve sürücü yapılandırmalarına uygun hale getirilmesi gereken shader kodlarından yararlanıyor. Bu kodların GPU tarafından kullanılabilecek hale getirilmesi sırasında CPU üzerinde gerçekleştirilen işlemler, özellikle büyük ve grafik açısından yoğun oyunlarda ciddi işlem yükü oluşturabiliyor.
Advanced Shader Delivery Nasıl Çalışıyor ve Hangi Ekran Kartlarını Destekliyor?
Geleneksel yöntemde oyun ilk kez çalıştırıldığında bilgisayarın CPU’su çok sayıda shader veya Pipeline State Object (PSO) derlemek zorunda kalabiliyor. Bazı oyunlarda bu işlem birkaç dakika sürebilirken, shaderların oyun sırasında ihtiyaç duyuldukça derlenmesi de anlık performans düşüşlerine ve takılmalara neden olabiliyor.
Microsoft’un Advanced Shader Delivery yaklaşımında ise önceden derlenmiş shaderlar oyunun kendisiyle birlikte kullanıcının sistemine ulaştırılıyor. Böylece bilgisayarın ilk çalıştırma sırasında aynı işlemleri baştan gerçekleştirmesine duyulan ihtiyaç azalıyor.
| Özellik | Advanced Shader Delivery |
|---|---|
| Temel amaç | Shader/PSO derleme süresini azaltmak |
| Hedeflenen sorun | İlk açılışta uzun shader derleme ve oyun içi shader takılmaları |
| Teslim yöntemi | Önceden derlenmiş shaderların oyunla birlikte sunulması |
| Gears of War: E-Day sonucu | Birkaç dakikadan birkaç saniyeye düşebiliyor |
| Açıklanan iyileşme | Yaklaşık %95 daha kısa shader derleme süresi |
| İşletim sistemi | Windows 11 24H2 veya daha yeni sürümler |
| AMD desteği | RDNA 1, 2, 3, 3.5 ve 4 |
| AMD sürücüsü | Adrenalin 26.6.1 veya daha yeni |
| Qualcomm | Snapdragon X2 |
| NVIDIA | RTX ailesi için destek genişletiliyor |
| Intel | Arc B570 ve B580 ile destek genişletiliyor |
Microsoft’un mevcut açıklamasına göre AMD tarafındaki destek RDNA 1, RDNA 2, RDNA 3, RDNA 3.5 ve RDNA 4 mimarilerini kapsıyor. Bunun için sistemin Windows 11 24H2 veya daha yeni bir sürümü çalıştırması ve AMD ekran kartlarında Adrenalin 26.6.1 veya daha yeni bir sürücünün bulunması gerekiyor. Qualcomm tarafında ise Snapdragon X2 platformları desteklenen donanımlar arasında yer alıyor.
NVIDIA tarafındaki destek de genişletiliyor. Microsoft, desteğin ay sonuna doğru RTX ailesindeki tüm GPU’lara genişletileceğini açıkladı. Buna yeni RTX Spark ürünlerinin yanı sıra mevcut RTX ekran kartları da dahil olacak. Intel tarafında ise Arc B570 ve B580 ekran kartlarıyla birlikte Core Ultra Series 2 ve Series 3 işlemcilerdeki entegre grafik birimleri destek kapsamına girecek.
Bu genişleme tamamlandığında Advanced Shader Delivery’nin yalnızca belirli ekran kartlarında kullanılan sınırlı bir özellik olmaktan çıkıp Windows 11 oyun ekosisteminde çok daha geniş bir donanım grubuna ulaşması bekleniyor. Ancak teknolojinin gerçek faydasının ortaya çıkması için yalnızca işletim sistemi ve ekran kartı desteği yeterli değil; oyunun da ASD’yi desteklemesi gerekiyor.
Şimdilik bu sistemin en önemli örneği Gears of War: E-Day. Oyuncuların özelliği kullanabilmesi için oyunu indirmeden önce Xbox PC uygulamasını yüklemesi gerekiyor. Microsoft, sistemin doğru şekilde çalıştığını kontrol etmek için oyunun açılışında “Önceden derlenmiş gölgelendiriciler kuruldu” mesajının görülmesi gerektiğini belirtiyor. Bu mesaj, oyunun önceden hazırlanmış shader paketini başarıyla kullandığını gösteriyor.
Buradaki önemli nokta, ASD’nin yalnızca oyunun açılış süresini kısaltmaya yönelik bir teknoloji olmaması. Shaderların oyun sırasında dinamik olarak derlenmesi, özellikle yeni bir bölgeye girildiğinde veya daha önce görülmeyen bir efekt ekranda ortaya çıktığında kısa süreli frame-time sıçramalarına ve takılmalara neden olabiliyor. Önceden derlenmiş shaderların kullanılması, bu işlemlerin önemli bir bölümünü oyun çalıştırılmadan önce tamamlamayı amaçlıyor.
Microsoft’un verdiği %95’lik azalma ise özellikle ilk açılış süresi açısından dikkat çekiyor. Örneğin geleneksel shader derleme süreci birkaç dakika sürüyorsa, ASD ile aynı işlemin birkaç saniyede tamamlanabilmesi mümkün hale geliyor. Ancak bu rakamın tüm oyunlara ve tüm bilgisayarlara uygulanabilecek sabit bir performans kazanımı olmadığına dikkat etmek gerekiyor. Microsoft’un verdiği değer Gears of War: E-Day ve desteklenen belirli sistemlerdeki karşılaştırmaya dayanıyor.
Teknolojinin geleceği açısından en önemli konu ise desteklenen oyun sayısının artması olacak. Microsoft, Call of Duty: Modern Warfare 4 için de Advanced Shader Delivery desteğinin geleceğini doğruladı. Daha fazla geliştiricinin sistemi benimsemesi halinde, shader derleme sorunları oyun bazında daha az görünür hale gelebilir.
Ancak ASD’nin yaygınlaşması için Microsoft’un kendi Xbox PC uygulamasıyla sınırlı kalmaması da önemli olacak. Özellikle Steam gibi diğer büyük PC oyun platformlarında benzer bir dağıtım modelinin desteklenmesi, teknolojinin ulaşabileceği oyun sayısını ciddi şekilde artırabilir. Bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ise geliştiricilerin ve oyun mağazalarının teknolojiyi nasıl benimseyeceğine bağlı.
Sonuç olarak Advanced Shader Delivery, PC oyunlarında uzun süredir devam eden shader derleme problemini işletim sistemi ve oyun dağıtımı seviyesinde çözmeye çalışan yeni bir yaklaşım sunuyor. Gears of War: E-Day’de açıklanan yaklaşık %95’lik shader derleme süresi azalması, teknolojinin potansiyelini gösteren dikkat çekici bir örnek. Windows 11 24H2 ve sonrasında daha fazla GPU, işlemci ve oyunun destek kapsamına girmesiyle birlikte ASD’nin özellikle shader kaynaklı takılmaların azaltılmasında daha önemli bir rol üstlenmesi mümkün olabilir.
